Ağır şeker düşüklüğünde kişi konuşamayabilir, sersem ya da sarhoş gibi görünebilir veya bayılabilir. O anda yanınızdaki kişi ya da ambulans ekibi tip 1 diyabetiniz olduğunu bilirse önce şekerinizi ölçer ve doğru müdahaleyi hızla yapar. Bilmezse değerli dakikalar başka ihtimalleri araştırmakla geçebilir. Tıbbi uyarı künyeleri, cüzdan kartları ve telefonun acil durum bilgileri bu boşluğu kapatmak için vardır. Diyabet ekipleri ve diyabet dernekleri de insülin kullanan herkese bir tıbbi kimlik taşımasını önerir.

Hangi seçenekler var?

  • Bileklik ya da künye (kolye): En görünür seçenektir. İlk yardım ekipleri bilekte ve boyunda bu tür işaretlere bakmaya alışkındır. Çelik, silikon ya da kumaş modelleri vardır; spor ve duş için silikon pratiktir.
  • Cüzdan kartı: Daha fazla bilgi sığar (ilaçlar, doktor, yakınlar). Ama cüzdanı açmak gerekir; bu yüzden tek başına değil, bileklikle birlikte kullanılması iyi olur.
  • Telefonun kilit ekranındaki acil durum bilgisi: Ücretsizdir ve hemen ayarlanabilir. Ancak telefon kırılabilir, şarjı bitebilir ya da kimse bakmayabilir. Yardımcı bir katman olarak düşünün.
  • Sensör ve pompa üzerine etiket: Kolda sensör gören biri ne olduğunu anlamayabilir. Bazı sensör kapaklarında ve pompa kılıflarında "Tip 1 diyabet" yazısı bulunur; bu da ek bir ipucudur.
  • Çocuklar için: Okul çantasına takılan bir kart, ayakkabıya bağlanan künye ya da silikon bileklik kullanılabilir. Küçük çocuklarda boyna takılan zincirler yerine kopabilen kilitli modelleri tercih edin.

Künyeye ve karta ne yazılmalı?

Künyede yer azdır; en önemli bilgi en üstte ve büyük yazılmalı:

  1. "TİP 1 DİYABET" ve "İNSÜLİN KULLANIYOR". Yurt dışına sık çıkıyorsanız "TYPE 1 DIABETES – INSULIN" diye İngilizcesini de ekleyin.
  2. Bir acil durum telefonu. Ulaşılabilir bir yakının numarası. Numara değişirse künyeyi de güncelleyin.
  3. Varsa önemli ek durumlar: İlaç alerjisi, çölyak, epilepsi gibi.

Cüzdan kartında ise daha fazlası olabilir:

  • Ad soyad, doğum tarihi.
  • Kullanılan insülinler (uzun ve kısa etkili) ve pompa ya da sensör kullanıldığı bilgisi.
  • Diyabet doktorunun ya da hastanesinin adı.
  • İki yakının telefonu.
  • Kısa bir talimat: "Kafam karışık ya da tuhaf davranıyorsam şekerim düşük olabilir. Yutabiliyorsam şekerli içecek verin. Bilincim kapalıysa ağzıma bir şey koymayın, yan yatırın ve 112'yi arayın."

Doz ya da oran gibi sık değişen bilgileri künyeye yazmayın; eskiyen bilgi yanlış yönlendirebilir.

Telefonun kilit ekranına sağlık bilgisi ekleme

iPhone: Tıbbi Kimlik

  1. Sağlık uygulamasını açın, sağ üstteki profil resminize dokunun ve Tıbbi Kimlik'i seçin.
  2. Düzenle'ye dokunun; "Tıbbi Durumlar" alanına "Tip 1 diyabet, insülin kullanıyor", "İlaçlar" alanına insülinlerinizi yazın.
  3. Acil durum kişilerinizi ekleyin.
  4. "Kilitliyken Göster" ve "Acil Arama Sırasında Paylaş" seçeneklerini açın. Böylece kilit ekranındaki Acil Durum bölümünden bilgileriniz şifre olmadan görülebilir.

Android: Acil durum bilgileri

Menü adları üreticiye göre değişir. Google'ın Kişisel Güvenlik uygulaması olan telefonlarda: uygulamayı açın, "Bilgileriniz" bölümünden tıbbi bilgileri ve acil durum kişilerini ekleyin, ardından "Kilitliyken göster" seçeneğini açın. Samsung gibi markalarda aynı ayar genellikle Ayarlar içindeki "Güvenlik ve acil durum" menüsündedir.

Unutmayın: Kilit ekranındaki bilgiyi telefonu eline alan herkes görebilir. Adres ya da kimlik numarası gibi bilgileri buraya yazmayın.

Kartla birlikte yanınızda olması gerekenler

  • Hızlı şeker: glukoz tableti ya da jeli, küçük bir meyve suyu.
  • Ölçüm cihazı ya da sensör okuyucu, yedek iğne ucu, gerekiyorsa yedek insülin.
  • Uygunsa glukagon (enjeksiyon ya da burun spreyi) ve yanınızdakilere nasıl kullanılacağını öğretmiş olmak.
  • Seyahatte ilaçlarınızı gösteren güncel bir rapor ya da doktor mektubu. Ayrıntılar seyahat rehberimizde.

Künye tek başına yetmez; çevrenizdekilerin de ne yapacağını bilmesi gerekir. Bunun için acil durum planı rehberimize ve düşük şeker belirtileri için hipoglisemi rehberimize bakabilirsiniz.

Özellikle önemli olduğu durumlar

  • Tek başına spor, koşu, bisiklet: Yanınızda tanıdık kimse yokken düşük şeker yaşanırsa bilgi verecek tek şey künyedir. Hareket ederken alınacak önlemler spor rehberimizde.
  • Alkollü ortamlar: Düşük şeker sarhoşlukla karışabilir. Ayrıntılar alkol rehberimizde.
  • Araç kullanırken: Kaza ya da yol kontrolünde görevlilerin durumu anlaması için. Bkz. ehliyet rehberimiz.
  • Yurt dışı seyahat: Dil bilinmeyen bir yerde İngilizce yazılı künye çok işe yarar.

Sıkça Sorulan Sorular

Diyabet künyesine ne yazılmalı?

En üstte büyük harflerle "TİP 1 DİYABET – İNSÜLİN KULLANIYOR" ve bir acil durum telefonu yeterlidir. Varsa ilaç alerjisi gibi önemli bir ek durum eklenebilir. Sık değişen doz bilgilerini künyeye yazmayın.

Bileklik mi, kolye mi, kart mı daha iyi?

İlk yardım ekipleri en çok bilek ve boyna baktığı için bileklik ya da kolye en görünür seçenektir. Cüzdan kartı daha fazla bilgi taşır. En güvenlisi, görünür bir künyeyle birlikte cüzdanda kart ve telefonda acil durum bilgisi bulundurmaktır.

Sensör ya da pompa kullanıyorsam yine künye gerekir mi?

Evet. Sensör ve pompa, onları tanımayan biri için bir anlam ifade etmeyebilir; ayrıca cihaz giysinin altında kalabilir. Künye durumu tek bakışta anlatır.

Telefonumdaki acil durum bilgisini kilit ekranından kim görebilir?

Telefonu eline alan herkes görebilir; ilk yardım ekiplerinin şifresiz ulaşabilmesi için tasarlanmıştır. Bu yüzden yalnızca sağlık için gerekli bilgileri ve acil durum kişilerini ekleyin.

Çocuğum için hangi künye uygun?

Küçük çocuklarda kopabilen kilitli silikon bileklikler ve ayakkabı bağcığına takılan künyeler pratik ve güvenlidir. Okul çantasına da bir kart koyun ve öğretmenin bunu bildiğinden emin olun.

Künyeyi her zaman takmam gerekir mi?

Acil durumlar önceden haber vermez. Özellikle tek başınayken, spor yaparken, gece dışarıdayken ve seyahatte künye takmanız önerilir. Duş ve havuz için suya dayanıklı modeller bulunur.