Haber tarihi: 4 Ekim 2026. Avrupa Komisyonu, Ocak 2026'da Teizeild (teplizumab) ilacını, evre 2 tip 1 diyabetli, 8 yaş ve üzerindeki çocuk ve yetişkinlerde evre 3'ün (belirtili diyabetin) başlangıcını geciktirmek için onayladı. Sanofi'nin duyurusuna göre bu, Avrupa Birliği'nde onaylanan ilk hastalık seyrini değiştiren tip 1 diyabet tedavisi. İlaç ABD'de aynı etken maddeyle Tzield adıyla zaten kullanılıyordu.
Tip 1 diyabetin evreleri
Tip 1 diyabet, belirtiler ortaya çıkmadan aylar ya da yıllar önce başlar. Uluslararası sınıflamaya göre:
- Evre 1: Kanda birden fazla otoantikor var, şeker normal, belirti yok.
- Evre 2: Otoantikorlar var ve şeker düzeyi bozulmaya başlamış, ama hâlâ belirti yok.
- Evre 3: Belirtiler (çok su içme, sık idrar, kilo kaybı, yorgunluk) ve insülin ihtiyacı başlamış. Tanı genellikle bu evrede konur.
Teplizumab, evre 2'de verildiğinde evre 3'e geçişi ortalama olarak yıllarca geciktirebiliyor. Yani ilaç, insülin tedavisine başlamayı erteleyebiliyor; ama ilacı bırakmanın ya da diyabeti ortadan kaldırmanın bir yolu olmadığını unutmamak gerekir.
Asıl sorun: evre 2'yi kimse bilmiyor
Bu ilacın yararlanıcı bulabilmesi için evre 2'deki kişilerin belirti çıkmadan önce fark edilmesi gerekiyor, bu da otoantikor taramasıyla mümkün. Tarama programları şu anda çoğu ülkede rutin değil; genellikle yakınlarında tip 1 diyabet olanlar için araştırma kapsamında yapılıyor. Türkiye'de rutin bir tarama programı olduğunu bilmiyoruz; ailesinde tip 1 diyabet olanlar bunu çocuk endokrinoloğuna sorabilir.
Neyi değiştirmiyor?
- Bu ilaç tip 1 diyabeti önlemiyor ya da iyileştirmiyor, yalnızca başlangıcı erteliyor.
- Zaten diyabeti olanlara (evre 3) bu onay uygulanmıyor. ABD'de evre 3 için ayrı bir onay verildi; bkz. FDA, yeni tanı çocuklarda insülin üretimini koruyan ilacı onayladı.
- Türkiye'deki ruhsat ve geri ödeme durumunu doğrulayamadık.
Sıkça Sorulan Sorular
Evre 2 tip 1 diyabet nedir?
Kanda birden fazla otoantikor bulunan ve şeker düzeylerinin bozulmaya başladığı, ama henüz diyabet belirtilerinin ve insülin ihtiyacının ortaya çıkmadığı evredir.
Teplizumab kimler için onaylandı?
Avrupa Birliği'nde evre 2 tip 1 diyabetli 8 yaş ve üzerindeki çocuk ve yetişkinler için, evre 3'ün başlangıcını geciktirmek amacıyla onaylandı.
Çocuğumda tip 1 diyabet riski olup olmadığını nasıl öğrenirim?
Kandaki otoantikorlara bakılır. Türkiye'de rutin bir tarama programı olduğunu bilmiyoruz; ailesinde tip 1 diyabet olanlar çocuk endokrinoloğuna danışabilir. Belirti varsa (çok susama, sık idrar, kilo kaybı) aynı gün kan şekeri ölçtürülmelidir.
